De onthulling van het topstuk van de wisselexpositie: de hensbeker, in bezit van het Waterschap Vallei en Veluwe. De expositie is ingericht tot en met 14 maart. (Foto's: Pieter Vane)
De onthulling van het topstuk van de wisselexpositie: de hensbeker, in bezit van het Waterschap Vallei en Veluwe. De expositie is ingericht tot en met 14 maart. (Foto's: Pieter Vane) (Foto: )

Pas verworven hensbeker waterschap grote trekker expositie Museum Veenendaal

Veenendaal - De dit jaar door het Waterschap aangekochte kristallen hensbeker is dé grote publiekstrekker van de nieuwe expositie in museum Veenendaal. Vrijdag werd daar 'Hoog water in de Gelderse Vallei' geopend. Deze waardevolle glazen hensbeker werd aan het begin van de 18e eeuw door het waterschap besteld, maar verdween. Onlangs werd hij aangeboden door een Amsterdamse antiquair. Het Waterschap besloot direct om het aan te schaffen, terug naar de plek waar het ooit behoorde. Museum Veenendaal heeft de primeur om het tentoon te stellen.

Loco-dijkgraaf Frans ter Maten van het Waterschap Vallei en Veluwe onthulde samen met Paul van Breukelen, beheerder van de Grebbedijk en museumvoorzitter Theo van Hardeveld dit topstuk van de expositie.

Hoewel het museum al permanent iets over de watersnoodramp van 1855 toont, zijn nu toch nieuwe voorwerpen te zien. Onder meer dus de hensbeker die waarschijnlijk werd gemaakt naar aanleiding van de kaart uit 1705 die werd gemaakt door Justus van Broeckhuysen bij de voltooiing van de Slaperdijk. Een hensbeker, oftewel Waterschapglas, is een fraai bewerkte drinkbeker met motieven en afbeeldingen die verwijzen naar de regio en of aard van het gekozen onderwerp (van glas doorgaans). Dit soort bekers werd gebruikt door besturen van Hoogheemraden bij gezamenlijke maaltijden ter stimulering van de verbroedering ter bevordering van de eensgezindheid tegen de gemeenschappelijke vijand: het water.

Aanknopingspunt

In de wisselexpositie 'Hoog water in de Gelderse Vallei' van Museum Veenendaal staat het belang van een goede waterhuishouding in en rond Veenendaal centraal. De lokale watersnoodramp in 1855 is als aanknopingspunt gebruikt om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. De onderwerpen die in de expositie aan bod komen zijn de gevolgen voor Veenendaal van de watersnoodramp in 1855 en de huidige waterbeheersings projecten binnen de Gelderse Vallei van Waterschap Vallei en Veluwe die zorgt voor een goede waterbeheersing van het gebied zorgt. Dijkgraaf Frans ter Maaten heeft de afgelopen jaren meermalen gewaarschuwd voor een scenario van hoog water gebieden in Nederland (en daarbuiten!) door globale klimaatverandering en de gevolgen voor de waterhuishouding waaronder het drinkwater.
In 1995 vloog hij boven de toen ondergelopen gebieden in de Betuwe regio. Wat hij toen zag is hij nog niet vergeten. ''Het water stond tot op de rand van de dijken in het gebied. Het was centimeterwerk," zo gaf hij de situatie aan. Naast de al begonnen werkzaamheden aan de dijken om deze te verhogen, heeft het Waterschap een financiële pot gecreëerd om calamiteiten het hoofd te kunnen bieden in een meerjarenplanning, bestaande uit drie fases, tot het jaar 2050.
Gemeentes moeten bij het bouwen van huizen en de aanleg van wegen tevens rekening houden met vluchtwegen in en naar deze gebieden en bij rampen is het belangrijk dat aan en afvoer van goederen en mensen veilig en ordelijk verloopt via nog begaanbare routes, zo vertelde hij. De dijkdoorbraak van 1855 wordt in beeld gebracht door kunstenaars in schilderijen en prenten. Een bijzonder olieverf is De dijkdoorbraak in de Grebbedijk van Johannes Hilverdink. Het wordt getoond met een dynamiek alsof het water van het doek afspat.

Anton Bouman

Naast de opvang van de Veenendalers in de Oude kerk werden de Veenendalers door ruimtegebrek opgevangen in de Geertekerk. Objecten uit deze periode zoals toegangskaartjes die Utrechters konden kopen om de opgevangen Veenendalers te aanschouwen worden getoond. Hiermee wordt bevestigd dat Ramptoerisme van aller tijden is. Als dank voor het noodplan voor de opvang van de Veenendalers werd de zilveren inktpot die in 1856 geschonken aan de commissaris van de koning mr S. Baron van Heemstra, commissaris des Konings in de prov. Utrecht'.

Ook is een ets te zien van de watersnoodramp van Charles Edouard Taurel (1824-1892). Naar aanleiding hiervan maakt de Veenendaalse zondagsschilder Anton Bouman twee schilderijen. Eén ervan is op de expositie te bewonderen.
De 38-jarige Bouman werd in 1951 dodelijk getroffen door een politiekogel in de Veenendaalse Hoofdstraat. Hij was net met een vriend op cafébezoek geweest. In 1949 deed hij met een groot schilderij mee aan de expositie '400 jaar Veenendaal'.

Aan de hand van lopende projecten voor de dijkverzwaring van de Grebbedijk en de inrichting van wateropvanggebieden bij de Binnenveldse Hooilanden wordt de huidige rol van het Waterschap Vallei en Veluwe op het gebied van waterbeheer toegelicht.

Info op museumveenendaal.nl

Meer berichten