Zo zal het straks te zien zijn op het Vispaviljoen: kunstwerk De Aak dat herinnert aan vroeger tijden. (Virtual Architecture bv Panhuis)
Zo zal het straks te zien zijn op het Vispaviljoen: kunstwerk De Aak dat herinnert aan vroeger tijden. (Virtual Architecture bv Panhuis) (Foto: )

Kunstwerk op vispaviljoen: 'Ik wilde er een grote snoekbaars op...'

Door Martin Brink

Veenendaal - ''Als het aan mij had gelegen, dan ik er een grote snoekbaars op gezet. Ik had het helemaal in gedachten. Maar ja, daar was men op het gemeentehuis niet helemaal mee eens.'' Willem Rosendaal (63), visboer in ruste, vertelt over zijn voornemen dat niet overal in goede aarde viel. Dus bedacht hij een alternatief. ''In bed begon ik te denken: iedereen heeft het nu over het Gilbertjaar. En daar horen aken bij! En we zitten hier midden in het gebied waar vroeger de aken voeren. Dus dacht ik: er moet een aak op het paviljoen komen!''. Willem kreeg bij daarvoor wél bij iedereen de handen op elkaar. Zo'n geweldig idee, daar was nog niemand op gekomen. Centrumarchitect Jos van Eldonk gaf er zijn fiat aan.

We zitten in het Vispaviljoen aan het Zwaaiplein, midden in het centrum van Veenendaal. Een plein dat overigens pas sinds een jaar of drie echt zo heet. In de volksmond heette het weliswaar zo, maar een officiële status als straatnaam had het nog niet. ''Daar kwamen we pas achter toen we een bouwvergunning aanvroegen om hier te kunnen bouwen,'' aldus Willem Rosendaal, de initiatiefnemer en eigenaar van het Vispaviljoen. Uitbater en huurder is Kees van Wijk, zijn vroegere assistent. Aan de andere zijde zit luchroom/broodjeszaak Bollo Panino.

Willem doet het nu wat rustiger aan. Hoewel, met de hand- en spandiensten voor de familie en voor de middenstanders die hij een arm hart toedraagt, daarmee zijn zijn dagen goed gevuld.
Zo adviseert hij met raad en daad zijn zonen die het stokje van het visbedrijf overnamen en nu een mooie gespecialiseerde kraam tal van markten hebben. Onder meer de zaterdagmarkt in het centrum. Maar ook voor de marktkooplieden in zuid en in het centrum loopt hij een stapje harder wanneer zij graag van Willem's kennis en contacten gebruik willen maken.

Mooie vaste stek

'Kijk eens naar de foto,'' zo wijst hij op een foto uit rond 1910 met daarop kooplieden die op De Zwaai hun aak voortbomen. De illustratie is mega uitvergroot en siert een zijwand. ''Dat is dit punt. Daarom past het kunstwerk uitstekend op dit gebouw.''

Even terug: in het vroege voorjaar van 2017 werd op het Zwaaiplein het Vispaviljoen geopend. Daarmee ging een wens in vervulling: een mooie vaste stek. De beste plaats volgens Willem., Hier stond zijn grootvader, ook een Willem, al direct na de oorlog. Een strategische plek omdat de werknemers van de fabrieken hier langs kwamen en een 'vissie' aten of meenamen. Willem junior zette die traditie voort. Kees van Wijk kwam erbij en werd opgeleid in het vak. Hij zou er niet meer weggaan.
Nu runt hij er zijn eigen toko. Het pand - dat al snel 'een UFO' werd genoemd - heeft hij in huurkoop. Het is een bijzonder gebouw. Willem: ''De platen op het dak zijn van zink. Ze lijken op schubben. Om ze er mooi gelijkmatig op te krijgen, kwam heel wat bij kijken.'' Van Wijk werkt er met veel plezier. Ook hij heeft de tijd van de kraam meegemaakt. ,,Zo'n kraam is leuk, maar brengt ook veel moeilijkheden met zich mee'', liet hij ooit optekenen. ,,Binnen eten kan niet, de voorraad moet ik ergens anders ophalen en als het regent kan het met vlagen naar binnen komen.'' Dat is nu anders.
Men kan bij de visspecialist zelfs voor een goed kopje koffie of iets fris terecht. Willem kijkt ondertussen in de toonbank. ''Kijk eens wat er tegenwoordig allemaal is. Onvoorstelbaar gewoon. Dit assortiment had ik vroeger niet.'' Daar is Kees het mee eens. Hij neemt een bosje vis in handen: ''Kijk, hier is Willem groot mee geworden: bokking!.'' Willem beaamt dat, de mensen wilden vroeger niet veel anders.

Kunstwerk noodzaak

De gemeente ging akkoord met het bouwplan voor het Vispaviljoen. Maar wel onder de restrictie dat er een kunstwerk op het dak zou komen. Die kwam niet zomaar De grote vis werd afgekeurd maar een aak vond weerklank. Jos van Eldonk, die verantwoordelijk is voor het stedenbouwkundig ontwerp van het project Brouwerspoort waar het Vispaviljoen ook onder valt, gaf groen licht. In eerste instantie werd gedacht aan een verlicht kunstwerk van een aak met aan weerszijden een man met vaarboom. Zo werd dat half mei ook aan de burgemeester getoond. het definitieve ontwerp in juli 2019 toont een totaal ander beeld: een in een hoek van 35 graden geplaatste aak van 10 meter lang en 1.50 breed. Het wordt uitgevoerd in weerbestendig (corten)staal. Het wordt deels bekleed met staal in de vorm van turf. Avonds wordt het indirect verlicht. Het ontwerp komt van kunst & Designbureau Puur en Stoer van Suzanne Visscher en Pieter van Slooten aan de Gortstraat.
Willem Rosendaal denkt dat een onthulling op 12 maart 2020 haalbaar is. ''Misschien als onderdeel van de feestelijkheden,'' mijmert hij. Die dag zal namelijk de historie ingaan als de Dag van Veenendaal.

Meer berichten