Logo rijnpost.nl


De voormalige kerk staat te koop voor 295k. Er hebben zich reeds kleine kerkgenootschappen gemeld als belangstellenden.
De voormalige kerk staat te koop voor 295k. Er hebben zich reeds kleine kerkgenootschappen gemeld als belangstellenden. (Foto: Pieter Vane)

Te koop: bioscoop De Harmonie

Sinds enkele weken staat Veenendaalse oudste bioscoop (De Harmonie, Nieuweweg 54) te koop. Een gebouw dat sinds lange tijd eigendom is van de Nieuw Apostolische kerk. Deze gemeenschap is eind juni samengegaan met die van Ede.

Door Henk Roor

Veenendaal - 'De Harmonie' werd in 1913 als bioscoop annex verenigingsgebouw opgericht op initiatief van twee jonge lokale ondernemers: J.F. Tak (drogist) en H.J. Zimmerman (verfhandelaar). De doelstelling van beide heren was om een voorziening te creëren die gebruikt kon worden door 'allerlei vereenigingen van welken aard dan ook'.

Zondig

Aanvankelijk waren (korte) filmpjes in Nederland alleen te zien op rondtrekkende kermissen. Pas in 1910 werd de eerste 'vaste inrichting' voor het vertonen van films gebouwd, in Amsterdam. Kort daarna willen Tak en Zimmerman ook in Veenendaal een bioscoop oprichten.

Het conservatieve gemeentebestuur van Veenendaal wil echter niet meewerken en ziet alles wat met film te maken heeft als zondige praktijken. De beide entrepreneurs kopen daarop een stuk grond aan de Nieuweweg dat net aan de andere kant van de toenmalige gemeentegrens ligt, in Gelders-Veenendaal. Daar heeft het gemeentebestuur van Ede het voor het zeggen. B & W van Ede gaan wel akkoord, zodat na een korte bouwperiode op 20 december 1913 de opening plaats vindt van gebouw 'De Harmonie'.

'Op deze eerste avond werd tot tevredenheid van de talrijke aanwezigen een interessante filmvoorstelling gegeven, die bijzonder in de smaak viel', aldus de Amerongsche Courant van 24 december 1913. Tak draaide de (stomme) film, en Zimmerman trad op als 'explicateur'. Dat is iemand die uitlegde wat er allemaal te zien was op het scherm. Dit beroep zou rond 1935 uitsterven toen de geluidsfilm opkwam. Vol enthousiasme werd met de onderneming begonnen.

Zimmerman was in Veenendaal ook bekend als leraar schilderen (Meester Schilder). De lessen werden gegeven in de Teekenschool aan de Kerkewijk. Hij arriveerde daar vaak op een in Veenendaal niet alledaags vervoermiddel: een Landfield motor-met-zijspan.

Hoewel er in die tijd op zich geen bijzonder schokkende films te zien waren, bleven conservatieve kringen ter plaatse de bioscoop tegenwerken en gingen jonge filmbezoekers soms sneaky naar De Harmonie, uit angst gezien te worden door hun baas. Het aantal bezoekers bleek uiteindelijk toch tegen te vallen. Al na enkele jaren was de exploitatie moeilijk rond te krijgen en trokken Tak en Zimmerman zich terug op hun eigen winkels. Het gebouw werd verkocht aan de vaste huurder die er elke zondag een kerkdienst hield, de Nieuw Apostolische Kerk. De laatste decennia liep het aantal leden van deze kerk langzaam terug, waardoor een sluitende exploitatie steeds moeilijker werd. Reden waarom het gebouw nu te koop staat voor 295.000 euro.

(Dit verhaal verscheen eerder in het blad van het Filmhuis Veenendaal).

Meer berichten

Shopbox