<p>Ed en Hanneke Zwart met andere genodigden in de museumruimte van de wisselexpositie.</p>

Ed en Hanneke Zwart met andere genodigden in de museumruimte van de wisselexpositie.

(Foto's: Leo Tijdeman/Museum Veenendaal)

Ook kunstenaar Hanneke Zwart werd ooit slachtoffer gemis kunstbesef in Veenendaal

Veenendaal - Als er één navrant detail pijnlijk duidelijk wordt op de afgelopen vrijdag officieel geopende expositie die een mooi overzicht geeft op het werk van de Veenendaalse beeldhouwster Hanneke Zwart (70), dan is wel het feit dat ook zij ooit slachtoffer werd van het totale gebrek aan kunstgevoel en -besef in Veenendaal! En dat is een pijnlijke constatering.

Door Martin Brink

Daar is die dan: de langverwachte expositie ‘Retrospective 1974-2021’ met een mooi totaaloverzicht van het werk van Hanneke Zwart. Die moest een jaar lang vanwege de coronaperikelen uitgesteld worden in het Museum Veenendaal. Hoewel de tentoonstelling al sinds 15 juni is te bezoeken, werd pas afgelopen vrijdag gekozen voor de officiële opening. Genodigden - vertegenwoordigers uit de Veenendaalse culturele wereld, vrienden en bekenden - zagen in een openingsceremonie van een klein uur de museumvoorzitter, de conservator, de cultuurwethouder, vriend en collega Antonie den Ridder uit Elst en een aantal dames uit een kunstenaarsgenootschap langskomen.

‘Past bij mij!’

Zij vertelden al dan niet uitgebreid over hun relatie tot kunst en Hanneke. Wethouder Dylan Lochtenberg kreeg van Hanneke een zeer apart cadeau uitgereikt: een miniatuur van een mannelijke torso, uiteraard gemaakte door haar gemaakt. Hij was verrukt. ‘’Die past bij mij,’’ zei hij om even later te melden: ‘’Die zet ik op het bureau op mijn werkkamer,’’
Pas daarna kon men in groepjes van acht personen welgeteld acht minuten lang de wisselexpositie bewonderen. Veel te kort natuurlijk om alle indrukken goed op te nemen. Immers: door de jaren heen heeft Hanneke een indrukwekkend oeuvre opgebouwd.

Vrouwelijke vormen

Er zijn vele voorbeelden te zien: van aaibare vrouwelijke vormen (met ‘Mevrouw Leenders’ als ware exponent uit deze periode), uitgevoerd in hard graniet tot experimentele vormen met textiel en ritsjes. Zelfs een kruisbeeld versierd met kleinere kuisbeelden komt in de collectie voor.
Veel van hetgeen Hanneke heeft gemaakt staat in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld het beeld ‘Dwars door de muur’ waarin het innerlijk van de mens wordt verbeeld dat op zijn weg de nodige strubbelingen tegenkomt. De muur zijn de strubbelingen, je wil er dwars doorheen. In oktober 1984 maakte de schrijver van dit verhaal het eerste kranteninterview ooit met Hanneke.

Het plastiek verhuisde zonder pardon naar de kliko ...


Ze werkte toen in een leegstaande fabriek aan de Zandstraat en dit beeld was bijna voltooid. In 2015 schonk ze het vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd aan de gemeente. Op de begraafplaats kreeg het een vaste plek. Daar staat het nu nog.

Kunstwerk Muziekschool

Anders ging het met een ander kunstwerk waarin het gemis aan kunstbesef pijnlijk duidelijk is geworden. Het is bijna zoals is gegaan met De Fontein bij Lampegiet van Hedda Willem Buijs, maar dan op een andere manier en even erg. In een datumloos Rijnpostartikel op de expositie wordt de onthulling van dit naamloze kunstwerk besproken. Het gevolg is echter alleen bij intimi bekend. We zien op de foto de vorig jaar overleden Harry Brasser, toen directeur van de Muziekschool (bij de rotonde aan de Zandstraat). De school bestond een kwart eeuw en daarom werd in de grote zaal een kunstwerk van Hanneke onthuld. Brasser: ‘’Dat vonden we een mooie gelegenheid om onszelf een kunstwerk cadeau te doen, ook al omdat we geen werk van een plaatselijke kunstenaar hadden.’’ Tegen de muur van het podium werd een golvend naar boven gericht, plastiekachtig geheel onthuld, gemaakt van steen, graniet en zijde. Brasser meldde opgetogen: ‘’Als er nu op het podium gemusiceerd wordt dan zitten de uitvoerenden als het ware in het kunstwerk.’’

In de kliko...

Wie dit werk wil bewonderen, kan dat niet meer. De muziekschool verhuisde naar het Kees Stipplein, het pand verkocht. De nieuwe eigenaar verbouwde alles grondig. Toen Hanneke later voorzichtig informeerde wat er met haar voorstelling was gebeurd - waar ze immers het beeldrecht over heeft - kreeg ze doodleuk als antwoord: ‘Die is in de kliko gegooid.’
Daar helpt dus geen protest meer tegen...
De expositie is tot en met 11 september te zien. Hanneke geeft in juli en augustus een aantal lezingen, onder meer over het kunstwerk ‘Dwars door de muur’ maar ook over ‘Ik worstel en kom boven’ in de vijver aan de Vondellaan. Die werd in augustus 2015 vernield. Dankzij spontane medewerking van een Veenendaler werden brokstukken van de kubussen boven water gehaald. Deze krant maakte daar een uitgebreide (foto)reportage van.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden