<p>Het kunstwerk van Hedda Willem Buijs in gebouw A van het CLV werd in 1968 vervaardigd. In 2020 werd het zorgvuldig weggehaald en opgeslagen. Inzet: ingepast in de nieuwbouw. (Foto&#39;s CLV)</p>

Het kunstwerk van Hedda Willem Buijs in gebouw A van het CLV werd in 1968 vervaardigd. In 2020 werd het zorgvuldig weggehaald en opgeslagen. Inzet: ingepast in de nieuwbouw. (Foto's CLV)

Niet alles verloedert van de Veenendaalse kunstenaar Hedda Buijs

Veenendaal - De Veenendaalse kunstenaar Hedda Willem Buijs mag dan wel klagen dat zijn kunstwerk ‘Oud ontmoet Nieuw’, in de volksmond De Fontein naast het theater, te gronde is gericht door achterstallig onderhoud van de opdrachtgever, ofwel de gemeente Veenendaal, er zijn kunstwerken van zijn hand die maar mooi gered zijn of die op z’n minst een opknapbeurt hebben gekregen. En jawel: door diezelfde gemeente.

Door Martin Brink

Het nieuws dat het college medio dit jaar overgaat tot sloop van De Fontein uit 1988, sloeg in als de spreekwoordelijke bom. Alsof niemand dat verwacht had! Met het buiten gebruik stellen van de fontein in 2012, is de teloorgang begonnen.
Na vele keren de installatie die de watergang in stand hield, te hebben gerepareerd, gaf de gemeente er de brui aan en stopte het definitief. De ‘badkuip’ verloederde daarop zichtbaar, de entree tot het centrum Veenendaal totaal onwaardig. Bij het bezoek van de koninklijke familie in 2012 werd het daarom kunstig onzichtbaar gemaakt.

Mistroostig

Doordat vanaf 2012 ook vele tegeltjes loslieten, zag het er helemaal mistroostig uit. De uitleg is nu dat het veel te duur is om alles te herstellen. Maar ook dat het jaarlijkse onderhoud (25 tot 30.000 euro) een aanslag op de gemeentelijke begroting zou betekenen, waarin niet is voorzien. Ook de politiek vindt er het zijne van. De Socialistische Partij Veenendaal klom in de pen en voerde actie. Zij wil herstel van het kunstwerk. Het is kapitaalvernietiging door cultureel wanbeleid, zo wordt geoordeeld.

Protestdoek

Er werd meteen een protestdoek aan de fontein bevestigd en men stelt er vragen over in de raad. Ook de PvdA sloot zich bij deze actie aan. De waarheid gebiedt ook te zeggen dat dit gebied een uitgelezen kans biedt voor de gemeente voor een andersoortige invulling waar de huidige maatschappij om vraagt. Een klein theaterachtig geheel bijvoorbeeld om een manifestatie als Muziek aan de Grift te organiseren of verplaatsing van de markt van het marktplein.

Vele plannetjes zijn al voorbij gekomen op de gemeentelijke tekentafels en dat gaat maar door. Alle generaties vinden er wat van en zien invulling van openbare ruimte steeds anders. Kijk alleen al naar de Markt hoe dat in de laatste vijftig jaar is veranderd.

‘De Pisbak’ verdween roem- en geruisluis van de Markt ...

Want wie herinnert zich nog het kunstwerk op de helft van de Markt dat in de volksmond De Pisbak werd genoemd (naar cafégangers die in de late avonduren er hun blaas tegen ledigden)? Inderdaad, en zelfs foto’s zijn er bijna niet. Deze kunst verdween roem- en geruisloos.
Maar Buijs kan nu wel roeptoeteren dat Veenendaal slecht omgaat met zijn kunst en kunst in het algemeen, maar dat is zeker arbitrair en in zijn geval niet helemaal terecht. Neem nu het kunstwerk van zijn hand aan de Stichtse Poort, een kleurrijk trapeze-achtig geheel dat op een pleintje staat als overgang van ouderenappartementen naar laagbouw.

Verbolgen

Het kleurrijke geheel maakte Buijs in opdracht van de bouwer. Ook daarvan lieten de tegels los. Een jaar of vijf geleden wilde de gemeente dat rechtzetten en vroeg advies aan de kunstenaar. De soorten tegels, de kleurstelling, dat soort zaken.
Buijs gaf advies en was vervolgens verbolgen dat hij er niet verder bij werd betrokken. De ‘trapeze’ werd volledig hersteld en staat er nog altijd prima bij. En wat te denken van zijn kunstwerk in het Christelijk Lyceum Veenendaal dat hij in 1968 maakte voor de toenmalige bouw van gebouw A. Het sierde de binnenmuur naast de oude rectorskamer. Bij de vernieuwbouw vorig jaar is dit reliëf gered, met dank aan een aantal sponsors. Het mozaïek van zwarte leisteenstroken en kleurig geëmailleerd glas werd in drie delen gezaagd, in stalen frames verpakt en opgeslagen. Korte tijd later kreeg het kunstwerk bij de hoofdingang van de school een tweede leven.

Opvallende overeenkomsten

Overigens heeft dit mozaïek opvallend veel overeenkomsten met die van een jaar eerder gerealiseerde ‘C’. Dat is een onbekend wandreliëf bij de entree van het toen jubilerende bedrijf Carolan aan het einde van de Industrielaan. Het bevindt zich hier nog steeds in het kantoor en is na de teloorgang van de fabriek in feite vogelvrij. Van de officiële onthulling van het cadeau van de ondernemingsraad aan de directie bestaan zelfs schitterende kleurenfoto’s.
De reacties op het verdwijnen van de fontein waren niet van de lucht. Vooral op internet regende het meningen. Niet verwonderlijk: over kunst raken we nooit uitgepraat. Iedereen zijn mening en dat is ook precies de bedoeling van een kunstenaar.

Schrijnend

Gerrit Barmentlo uit Veenendaal schreef een briefje naar de redactie. Daaruit: ‘’We wonen dertig jaar in Veenendaal en gaan naar de hervormde kerk. Dus een typische gemiddelde inwoner van Veenendaal. Het is een schrijnend artikel over het kunstwerk bij de Lampegiet. Ik heb de neiging om te zeggen ‘typisch gemeente Veenendaal’. Gevoel voor kunst en historie is zeer beperkt aanwezig bij de gemeente. Het is zo jammer om zaken te verwaarlozen... Wel altijd nieuwe ideeën uitvoeren, zoals de grens tussen Ede en Veenendaal in het verleden. Maar ook het Marktplein aanpassen, zodat het niets meer te maken heeft met de historische situatie, vanwege commerciële belangen.’’
‘Een paar reacties op Facebook. Githa Vahlkamp: ‘’Als ze dat ding gewoon netjes onderhouden hadden, hadden we nog wat leuks gehad in Veenendaal. Was dit gewoon luiigheid van de gemeente?’’.

Slecht gemaakt

Cornelis Lochtenberg meent: ‘’Een verstandig besluit, hij was niet alleen lelijk, maar over smaak valt te twisten. Hij was vooral erg slecht gemaakt.’’ Moula Serghini heeft andere, wat ondeugende herinneringen: ‘’We hebben daar vijf flessen badschuim in gegooid, heel het centrum was wit...’’ Tilmann Van de Loo van de SP die tegen afbraak is: ‘’Twee nieuwe kunstwerken plaatsen op het Kees Stipplein en iets verderop een kunstwerk slopen. Dit kunstwerk had verplaatst moeten worden naar het Kees Stipplein.’’
Jan Willem Koops meent dat ‘’dit gedrocht in stand houden of verplaatsen pas verspilling is van ons belastinggeld!’’ Gerwald Hullegien: ‘’Geef mij maar dat werk op het Kees Stipplein in plaats van die afgekeurde waterval, een betegelde bak water met wat leisteen.’’

Nooit bijzonder

Wim van der Meijden meent dat ‘’dit ding nooit mooi of bijzonder is geweest, echt zonde van het geld. Het watertje wat 30 jaar terug midden in de winkelstraat lag, dat was leuk.’’

Peter van den Heuvel: ‘’Dit lelijke geval had jaren eerder al gesloopt moeten worden. Vanaf dag 1 al een lachertje. Alleen af en toe zeep in die fontein gooien, dat was leuk.’

Moula Serghini: ‘’We hebben daar ooit vijf flessen badschuim
in gegooid. Heel
het centrum was wit...’’

Sharon van Manen op Facebook van deze krant: ‘’Ik hoor veel over ‘iconische stukjes Veenendaal’ die behouden moeten worden en erg weinig over een tekort aan woningen, tekorten in de jeugdzorg en de verhoogde gemeentelijke belastingen. Ik kan me gewoon niet zo druk maken om het behouden van vrijwel nutteloze dingen.’’

En inderdaad: zoveel mensen, zo veel meningen...

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden