Amateurhistorici mogelijk naar de Rhenense RK-kerk


<p pstyle="Intro">Monique van de Vijver van de stichting in de bijzondere kerkzaal van de Gedachteniskerk (Foto: Marco Diepeveen)</p>

Monique van de Vijver van de stichting in de bijzondere kerkzaal van de Gedachteniskerk (Foto: Marco Diepeveen)

(Foto:)

Amateurhistorici mogelijk naar de Rhenense RK-kerk

RHENEN - Geen uitvaartcentrum, bedrijfsverzamelgebouw of andere commerciële bestemming. De toekomst van de rooms-katholieke Gedachteniskerk in Rhenen lijkt veiliggesteld. Eind dit jaar sluit het monumentale kerkgebouw haar deuren voor de eredienst. De kerk is onderdeel van de parochie Zalige Titus Brandsma. De parochie telt kerken tussen Oosterbeek en Veenendaal.

Door Marco Diepeveen

Een aantal gebedshuizen wordt of is aan de eredienst onttrokken. Wageningen is de hoofdzetel van de parochie. Rhenen stond al heel lang op de nominatie om afgestoten te worden. Bij verkoop geniet de nieuwe Stichting Vrienden van de Gedachteniskerk het voorkeursrecht.

‘We zijn blij dat het kerkgebouw niet wordt verkwanseld op de vastgoedmarkt’

Dat is een hele opluchting voor voorzitter en parochielid Monique van de Vijver. “We zijn blij dat het kerkgebouw niet wordt verkwanseld op de vastgoedmarkt. In het verkoopproces krijgt het een eerlijke kans en wordt het gelukkig in ere gehouden. De Gedachteniskerk is een historische, monumentale en een gewijde plek. Die waarden worden niet aangetast.”

Parachute-dak

Het rooms-katholieke godshuis uit 1959 is niet zomaar een kerkgebouw. Begin jaren vijftig deed pastoor Verhoeven – aalmoezenier voor de in Rhenen gemobiliseerde militairen – een beroep op rooms-katholiek Nederland om een kerk als nationaal monument voor de oorlogsslachtoffers op te richten. Een door de KRO gesteunde steentjesactie – waarbij donateurs een klein ‘bouwsteentje’ van aardewerk konden kopen – bracht binnen één dag het benodigde bedrag van ruim 4,5 ton in guldens bijeen.

Met zijn ontwerp wilde de Leidse architect Jules Kirch vorm geven aan het thema ‘vallen en opstaan, dood en verrijzenis’. Om de dubbelfunctie van bedehuis en herdenkingsmonument te kunnen dienen, ontwierp hij twee ruimtes: een lage, horizontaal gerichte gedachtenishal om te herdenken en de verticaal naar de hemel geplaatste kerkzaal om de eredienst te vieren. Het koepeldak lijkt op een parachute – een onbewust geïntegreerd stukje symboliek. Vanaf de Rijn is dat goed te zien.

Altaar naar de gelovigen

De glas-in-loodramen in de kerkzaal – met een unieke lichtval – verbeelden de strijd van landmacht, luchtmacht en marine. De Gedachteniskerk is de eerste rooms-katholieke kerk in Nederland waarbij het altaar bij de bouw naar de gelovigen is gericht. Kirch haalde inspiratie voor de koepel en de zuilengalerij uit bouwstijlen uit het Midden-Oosten. Wegens sterk teruglopend kerkbezoek en daarmee gepaard gaande dalende inkomsten, ziet het parochiebestuur zich gedwongen om haar kerkgebouwen in Rhenen, Oosterbeek en Renkum te sluiten. Naar verwachting zal dat eind dit jaar gebeuren.

Stichting

Monique van de Vijver: “Als verontruste burgers vormen wij een stichting in oprichting. We mobiliseren een brede coalitie: zoveel mogelijk bedrijven, maatschappelijke organisaties en individuen om de kerk als kerkgebouw en gedachtenismonument een waardige en financieel stabiele toekomst te bieden. Publiekstoegankelijk en pastoraal interessant voor de parochie, mochten zij het gebouw weer nodig hebben. Van de ruim honderd particuliere steunbetuigers hebben zich inmiddels meer dan dertig opgeworpen als ‘vriend’ en/of donateur. De gemeente Rhenen en de locatieraad (lokaal uitvoerend orgaan van het parochiebestuur) staan positief tegenover ons initiatief.”

‘Stichting Vrienden van de Gedachteniskerk heeft een jaar de tijd om plannen te ontwikkelen voor een rendabele exploitatie’

Jaar tijd

De gemeente Rhenen laat weten bij monde van projectleider Museumkwartier Hugo Greeven: “Stichting Vrienden van de Gedachteniskerk heeft een jaar de tijd om plannen te ontwikkelen voor een rendabele exploitatie van het kerkgebouw. Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen (HVOR) moet weg uit Het Rondeel. Er liggen goede mogelijkheden voor een nieuw onderkomen, maar de beslissing ligt bij de HVOR. De gemeente speelt hierbij een bemiddelende rol.”

Gesprekken nog gaande

HVOR-voorzitter Willem van Ommeren: “De gesprekken met de belanghebbende partijen zijn nog gaande in een positieve sfeer. Ook met Stichting ‘t Brandtweer (de nieuwe eigenaar van Het Rondeel en het belendende Rode Kruisgebouw). De locatieraad deed ons de toezegging om het souterrain te gebruiken voor opslag van materiaal en vergaderingen. Er zit een afsluitbare ruimte in waarin we onze kostbare apparatuur kunnen stallen. Voor ons een essentiële voorwaarde. De kelder is in elk geval toegankelijk voor ons ter overbrugging. In principe moet de HVOR uiterlijk op 1 maart Het Rondeel weg. Helaas weten we nog niet of er uitstel van deze vertrekdatum mogelijk is.”

Contacten

Overigens gebruikt de lokale historische vereniging al langer de ruime gedachtenishal voor lezingen en vergaderingen. Nu liggen die stil vanwege de coronacrisis. Piet Hovestad, adviseur van Stichting Vrienden van de Gedachteniskerk, vertelt: “We onderhouden goede contacten met de Oorlogsgravenstichting en het Stadsmuseum Rhenen. Zij juichen het toe om in de kerkzaal een documentatiecentrum over de Slag om de Grebbeberg te vestigen. Een ideale locatie, vol van passende symboliek. En ook ruim genoeg.” Het documentatiecentrum hoeft zeker geen vervanging te zijn van het bestaande informatiecentrum op Militair Ereveld. Veel eerder een aanvulling.

‘Er wordt gedacht aan een combinatie van een oorlogsherdenkingscentrum, een multifunctioneel onderkomen voor verenigingen en een cultureel centrum, ondersteund door horeca’

Combinatie

Ook de Stichting Vrienden van de Gedachteniskerk denkt aan de combinatie van een oorlogsherdenkingscentrum, een multifunctioneel onderkomen voor verenigingen en een cultureel centrum, ondersteund door horeca. In elk geval géén transformatie tot appartementencomplex of ander commercieel vastgoedproject.

www.gedachteniskerkrhenen.nl

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden